15 Jul Mogućnost zapošljavanja korisnika starosne penzije

U cilju rešavanja brojnih nedoumica i upućenih pitanja našoj agenciji, a koja se tiču dileme da li starosni penzioneri smeju i mogu da se zaposle nakon ostvarivanja prava na starosnu penziju, i da li to utiče na visinu njihove penzije, prenosimo deo mišljenja Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja br. 011-00-00616/2014-07 od 09.10.2014. godine, koje pruža odgovor na predmetno pitanje:

„Prema odredbama navedenog zakona pravo na starosnu penziju je jedno od najvažnijih prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, kojim se nakon određenih godina života i određenih godina navršenog staža osiguranja, osiguraniku obezbeđuje materijalna sigurnost za starost. Ovaj institut menjao se u različitim društveno-ekonomskim okolnostima, kako u pogledu uslova za sticanje i ostvarivanje prava, tako i u pogledu mogućnosti da starosni penzioner nakon sticanja prava na penziju ponovo stupi u osiguranje, sa posledicom obustave isplate penzije ili bez posledica obustave isplate penzije. Tako je u SFRJ, ovo pravo bilo uređeno saveznim i republičkim zakonima o penzijskom i invalidskom osiguranju, i moglo je biti ograničeno ukoliko korisnik starosne penzije stupi u radni odnos ili obavlja samostalnu delatnost, odnosno isplata starosne penzije se za to vreme obustavljala.

Zakoni o penzijskom i invalidskom osiguranju koji su bili na snazi nakon 1992. godine, omogućavali su starosnom penzioneru da nesmetano radi odnosno obavlja samostalnu delatnost i prima penziju.

Međutim, Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o osnovama penzijskog i invalidskog osiguranja („Sl. list SRJ“, br. 30/96, 58/98 – Odluka SUS, 70/2001 i 3/2002) koji je stupio na snagu 1.1.2002. godine (Savezni zakon), ponovo se uvodi norma kojom se korisniku starosne penzije koji se zaposli, odnosno otpočne da obavlja samostalnu delatnost po osnovu koje je obavezno osiguran, obustavlja isplata penzije za vreme trajanja zaposlenja odnosno obavljanja samostalne delatnosti. S tim u vezi, pred Saveznim ustavnim sudom pokrenuta je inicijativa za ocenu saglasnosti ove odredbe sa Ustavom SRJ („Sl. list SRJ“, br. 1/92, 34/92 – Amandman I i 29/2000 – Amandmani II-IX). Svojom Odlukom od 27.6.2002. godine Savezni ustavni sud utvrdio je da ova odredba zakona, koja propisuje da se korisnicima starosne penzije u slučaju zaposlenja, odnosno obavljanja samostalne delatnosti obustavlja isplata penzije, nije saglasna sa Ustavom SRJ.

Dakle, od 1992. godine do danas, ako izuzmemo period od 1.1.2002. godine do odluke Saveznog ustavnog suda 27.6.2002. godine, korisnicima starosne penzije omogućeno je da se zaposle, odnosno da obavljaju samostalnu delatnost, a da im se za to vreme ne obustavlja isplata penzije. Pored toga, ovi korisnici u tom slučaju postaju obavezno osigurana lica u smislu propisa o penzijskom i invalidskom osiguranju, što podrazumeva i obavezu uplate doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje. Takođe, prema odredbi člana 121. Zakona, korisnici starosne penzije, po tom osnovu, po prestanku zaposlenja, odnosno obavljanja samostalne delatnosti, stiču pravo na ponovno određivanje penzije, ukoliko u osiguranju provedu najmanje godinu dana.“